واژه ي بيابان سرزميني سوزان و عاري از حيات و سرشار از رمز و راز را در ذهن تداعي ميكند  زميني پهناور با تپه هاي شني متحرك  كاكتوس ها  مار ها و عقرب ها  و اسماني لايتناهي  و الهام بخش با ستارگان درخشان بيشمار.                                 

بيابان ها كه در حدود يك سوم از سطح خشكي هاي كره ي زمين را در بر گرفته اند  زيست بوم هايي(اكوسيستم)بسيار پر اهمييت بودهقابليت هاي ارزشمند و ناشناخته و تنوع زيستي غني و چشمگيري دارند.با اين حال    عدم شناخت كافي از اين زيست بوم حياتي  موجب شده كه گاه مورد خصومت قرار گيرد  تا حدي كه برخي گمان ميكنند از بين بردن بيابان ها يك موفقيت است........

بیابان چیست؟

بیابان ها ممکن است بسیار گرم و سوزان یا بسیار سرد  شنی یا صخره ای یا سنگریزه ای  پست یا بسیار مرتفع باشند  ولی همه ی انها در یک ویژگی مشترکند و ان کمبود شدید اب است و نام بیابان نیز از همین بی ابی گرفته شده است.

بیابان ها مناطقی هستند که میزان بارندگی سالانه انها کمتر از 50 سانتی متر است.در یک تقسیم بندی  مناطق بیابانی جهان به سه گروه بسیار خشک.که حداقل 12 ماه متوالی فاقد بارندگی هستند .خشک که میزان بارندگی سالانه انها کمتر از 250 میلی متر است و نیمه خشک با بارندگی سالانه 250 تا500 میلی  متر   تقسیم میشوند.معمولا دو گروه اول(اراضی بسیار خشک و خشک)را بیابان و گروه سوم(اراضی نیمه خشک) را استپ می نامند.

اکثر بیابان های جهان در نوار های بین عرض های جغرافیایی 30 درجه ی شمالی و 30 درجه ی جنوبی واقع شده اند..دلیل پیدایش بسیاری از بیابان ها  پدیده ی گردش جهانی جو(اتمسفر)زمین است که چرخش کره ی زمین و زاویه دار بودن محور چرخش ان  موجب پیچیدگی این گردش می شود.برخی دیگر از بیابان ها که به بیایان های ساحلی معروفند و در مجاورت اقیانوس ها قرارگرفته اند درنتیجه جریان های سرد اقیانوسی به وجود امده اند.بیابان اتاکاما که خشکترین بیابان جهان است  و در امریکای جنوبی قرار دارد  از جمله بیابان های ساحلی است.باد های موسمی که در پاسخ به تغییرات دمایی بین خشکی ها و اقیانوس ها به وجود می ایندو کوهستان های بسیار بلند که مانع رسیدن ابر های غنی از رطوبت به منطقه ای میشوند از دیگر عوامل پیدایش بیابان ها هستند.در منطقه ی قطب نیز بیابان های وجود دارد که به انها بیابان های قطبی گفته می شود. این بیابان ها که میانگین دمای هوا در  انها  حتی در گرمترین ماه سال نیز به 10 درجه ی سانتی گراد هم نمی رسد اغلب  صخره ای یا سنگریزه ای هستند و به جای تپه های شنی  تپه های برفی در ان دیده می شود .بیایبان ها به کره ی زمین محدود نمیشوند و در سیارات دیگر نیز وجود دارد از جمله سیاره ی مریخ که جز در دو قطب کاملا پوشیده از بیابان است.

ادامه دارد...

Daneshmand magazin